O zawirowaniach związanych z informacją o skażeniu działdowskiej kranówki, przeprowadzonych kontrolach, stanie technicznym wodociągów, a także o tym skąd woda trafia do naszych domów - rozmawiamy z Ireneuszem Falbą, prezesem PGKiM w Działdowie.

- Czy woda z działdowskich wodociągów jest zdatna do spożycia?
Dzisiaj już z całą pewnością można powiedzieć, że woda z działdowskich wodociągów była i jest zdatna do spożycia przez ludzi. Obowiązujące od niedawna, bo od 28 listopada 2015r. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi określa wymagania dotyczące jakości wody, w tym wymagania bakteriologiczne, fizykochemiczne oraz organoleptyczne. Polska jako jedno z państw członkowskich, jak informuje Ministerstwo Zdrowia, jest zobowiązana do wdrożenia obowiązujących w Unii Europejskiej regulacji prawnych. Regulacje te nie zawsze są korzystne z punktu widzenia administratorów wodociągów publicznych. Wraz z wieloma obostrzeniami zmieniło się podejście do tzw. warunkowej przydatności wody. Ministerstwo pracuje nad kolejną zmianą rozporządzenia. Miejmy nadzieję, że bardziej korzystną dla społeczeństwa. Od roku często słyszymy o wyłączeniach wodociągów i zakazie spożycia wody. W naszym rejonie intensywne działania w zakresie zmian prawnych prowadzi Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich wnosząc o szybką nowelizację rozporządzenia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

- Co zatem się stało, że nie można było korzystać z wody w dniach od 22 do 26 sierpnia?
To co się stało w jednej próbie wody pobranej do badań nie wiemy i nie potrafimy tego wytłumaczyć, gdyż żadne kolejne badanie nie potwierdziło obecności jakichkolwiek bakterii, które nie mogą występować w wodzie do spożycia przez ludzi. Wszystkie wyniki były negatywne i wykazywały liczbę zero. Sprawozdanie z badań próby wody pobranej 16 sierpnia 2017r. pod względem mikrobiologicznym ze wskazanego punktu, wcześniej przyjętego do harmonogramu miejsc i czasu kontroli wewnętrznej, wskazało na obecność bakterii niedopuszczalnych w wodzie. Mam na myśli bakterie z grupy coli, których stwierdzono 65 i enterokoków w liczbie 4. Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C po 72 h była w dolnej granicy normy i wynosiła 16.

- Ta sama firma pobrała kolejną próbkę 21 sierpnia i według niej woda była już czysta. Czy w ciągu tych dni woda mogła się tak po prostu sama oczyścić?
Właśnie o to chodzi, że nie. W okresie od 16 sierpnia do 22 sierpnia nie były wykonywane jakiekolwiek czynności nazwijmy je „naprawcze” mogące spowodować usunięcie niewskazanych bakterii z wody w sieci. O zagrożeniu dowiedzieliśmy się w poniedziałek, 21 sierpnia przed godziną 15.00. Sprawozdanie na piśmie pocztą mejlową otrzymaliśmy we wtorek, 22 sierpnia o godz. 10.20. Nie czekając na końcowy wynik zleciliśmy wykonanie natychmiastowego powtórzenia badań z tego samego punktu poboru wody do badań, a jest on reprezentatywny, gdyż znajduje się bezpośrednio na sieci. Profilaktycznie czynności naprawcze w postaci chlorowania wody i po 24 godzinach płukania sieci rozpoczęliśmy, za porozumieniem z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Działdowie, 22 sierpnia około godz. 19.00 po zakończeniu poboru prób do badań przez sanepid. Badanie próbki wody z 16 sierpnia prowadziło laboratorium SGS Polska Sp. z o.o. w Pszczynie posiadające akredytację do wykonywania tego typu czynności, z którym współpracujemy od wielu lat, które ma swoje przedstawicielstwo między innymi w naszym przedsiębiorstwie. Czy woda sama mogła się w tym czasie oczyścić? Nie, nie mogła. Cudów chyba nie ma. Eksploatujemy na terenie miasta prawie 70 kilometrów sieci wodociągowych i ok. 30 kilometrów przyłączy do odbiorców. Woda jest w ciągłym ruchu. Sanepid w Działdowie w dniu 22 sierpnia sprawdzał jakość wody w 13 różnych punktach. Była sprawdzana na terenie miasta i wsi zaopatrywanych z naszej instalacji. Była też sprawdzana indywidualnie w każdej z 8 eksploatowanych studni głębinowych i zbiornika retencyjnego o pojemności ponad 4 000 m³ uzdatnionej wody. Nigdzie nic nie stwierdzono. Przypuszczenie, że mogliśmy zdążyć coś naprawić, jest nierealne i nieracjonalne do wykonania.

- Jeżeli woda nie była w ogóle skażona, to wiadomo już, co mogło spowodować negatywne wyniki badań? Ma pan jakieś przypuszczenia?
Oczywiście, przypuszczenia mamy, ale nie możemy w tej chwili o nich mówić. Toczy się postępowanie wyjaśniające. Prokuratura Rejonowa w Działdowie nadzoruje śledztwo w tej sprawie i pozwólmy jej pracować.

- Skąd wzięła się informacja o rzekomym zatajeniu informacji o jakości wody pobranej do badań w czerwcu?
Wiemy, że są osoby które podejrzewają nas i nie tylko nas, aby wiedza o skażeniu wody była ukrywana przez dwa miesiące. Rzeczywiście pierwszy komunikat Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Działdowie po wydaniu decyzji stwierdzającej brak przydatności wody do spożycia w wodociągu publicznym Działdowo informował, że: „W dniu 22.06.2017r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Działdowie stwierdził brak przydatności wody do spożycia z wodociągu publicznego Działdowo (…)”. Błąd w treści komunikatu spowodował spore zamieszanie i postawienie wręcz zarzutów, ale sanepid niezwłocznie to skorygował. W czerwcu zgodnie z przyjętym harmonogramem były pobierane próby z innych miejsc. Była badana woda przed uzdatnieniem, woda po uzdatnieniu i ze studni pomiarowej Komorniki. Wszystkie wyniki spełniały dopuszczalne normy.

- Co jaki czas sprawdzana jest jakość wody? Pod jakim kątem ją państwo kontrolujecie?
Działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków spółka prowadzi na podstawie zezwolenia udzielonego decyzją nr 78/605/02 Zarządu Miasta Działdowo z dnia 9 maja 2002r. Realizację zezwolenia zobowiązani jesteśmy prowadzić w świetle obowiązujących przepisów. Najważniejszym z nich jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z ustawą badanie pobranych próbek wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi mogą wykonywać laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub inne laboratoria o udokumentowanym systemie jakości prowadzonych badań wody, zatwierdzonym przez Państwową Inspekcję Sanitarną. Zakres badań, częstotliwość i miejsca poboru oraz inne szczegóły dotyczące badań określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Istnieje obowiązek prowadzenia kontroli jakości wody z urzędu przez Państwowego Inspektora Sanitarnego, czyli sanepid oraz obowiązek wykonywania badań w ramach kontroli wewnętrznej. Kontrolę wewnętrzną realizujemy następująco: wszystkie badania, które może wykonać sanepid, zlecamy tej instytucji. Wykonanie pozostałych badań, dotyczy to głównie badań rozszerzonych tzw. przeglądowych, zlecamy do wybranego laboratorium akredytowanego, w tym przypadku SGS w Pszczynie. Zakres badań i ich ilość wynika ze wspomnianego rozporządzenia. Natomiast miejsca poboru uzgadniane są ze służbami sanitarnymi. Pod koniec każdego roku, w uzgodnieniu z Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Działdowie, sporządzany jest na piśmie harmonogram poboru prób wody w ramach monitoringu kontrolnego i przeglądowego, zaplanowany w ramach kontroli wewnętrznej przez PGKiM na rok przyszły. Harmonogram na 2017r. w sierpniu zakładał wykonanie monitoringu przeglądowego ze studni wodomierzowej zlokalizowanej na sieci przy ul. Księżodworskiej. Próba do badania była pobierana 16 sierpnia 2017r. Dokładny zakres badań określa rozporządzenie, ale ogólnie monitoring kontrolny w ramach kontroli własnej w 2017r. będzie wykonywany 14 razy, a przeglądowy 2 razy. Próba z dnia 16 sierpnia 2017r. była objęta monitoringiem przeglądowym i oprócz wymagań mikrobiologicznych były wykonywane badania organoleptyczne i fizykochemiczne, łączne badanych było kilkadziesiąt parametrów, w tym np. metale ciężkie, związki azotu, siarki i chloru, benzo(a)piren, 39 różnych pestycydów.

- Czy kiedykolwiek jakieś inne badania wykazały skażenie działdowskiej wody?
Nie. Łącznie w 2016r. wykonano 33 badania jakości wody: 17 w ramach kontroli urzędowej i 16 w ramach kontroli wewnętrznej. W pierwszym półroczu 2017r. wykonano 18 badań: 9 w ramach kontroli urzędowej i 9 w ramach kontroli wewnętrznej. Ponadto w tym roku wykonaliśmy dodatkowo 8 badań – z każdej studni, w zakresie monitoringu substancji promieniotwórczych. Jakość wody ze wszystkich badań, w zakresie każdego badanego parametru (nie tylko mikrobiologicznego) odpowiadała warunkom określonym w przepisach.

- Co jest robione, aby tym skażeniom zapobiec?
Woda w sieci wodociągowej i innych urządzeniach jest ciągle zagrożona mniejszym lub większym skażeniem mikrobiologicznym. Każda ingerencja na sieci, na przyłączach, na ujęciu czy urządzeniach służących do uzdatniania wody stanowi potencjalne zagrożenie. A przecież musimy wykonywać czynności naprawcze, modernizacyjne czy technologiczne. W naszych działaniach wyznajemy podstawową zasadę, jaką jest profilaktyka, czyli zapobieganie. Pracownicy wodociągów muszą posiadać odpowiednie badania zdrowotne, na tzw. nosicielstwo chorób. Maksymalnie muszą przestrzegać szeroko rozumianej czystości. Wszystkie nowo instalowane urządzenia oraz materiały muszą posiadać odpowiednie atesty PZH oraz jeżeli to możliwe należy je zdezynfekować. Do tego celu używamy roztwór podchlorynu sodu. Co najmniej raz w roku wykonujemy czyszczenie aeratorów napowietrzających na stacji uzdatniania wody oraz zbiorników retencyjnych służących do magazynowania wody. W trakcie trwania tych prac woda poddawana jest dezynfekcji poprzez odpowiednie chlorowanie. Równocześnie chlorowanie dezynfekuje wszystkie urządzenia wodociągowe. Aby proces przebiegał także w rurach sieci wodociągowych i przyłączy, woda jest upuszczana z instalacji poprzez hydranty przeciwpożarowe. Prace te wykonywane są nocą. Chlorowanie odbywa się zawsze pod nadzorem służb sanitarnych. Dawki chloru stosowane są w dolnych granicach dawek dopuszczalnych do spożycia przez ludzi. Przy okazji omawiania działań profilaktycznych związanych z wodą w naszym wodociągu, apelujemy do wszystkich mieszkańców o przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i nie ingerowanie w urządzenia wodociągowe (przyłącza, hydranty). Często słyszymy niepokojące stwierdzenie: gaz i prąd boli, ale woda nie. Bolesny ostatni przykład braku wody do spożycia z kranu powinien wszystkich uczulić, że woda jest podstawowym artykułem spożywczym i o jej jakość powinniśmy dbać wszyscy. Stąd apel i prośba, aby wszelkie niepokojące sytuacje związane z urządzeniami wodociągowymi zgłaszać.

- W internecie pojawiły się od razu opinie, że rzekome skażenie wody było spowodowane złym stanem technicznym wodociągów. Jak jest naprawdę?
Wodociąg publiczny w Działdowie funkcjonuje od 1912 roku. Dokładnej daty nie znamy. Był rozbudowywany i modernizowany. W 2015r. zdemontowaliśmy dwa najstarsze hydranty z datą produkcji 1909r. Po renowacji jeden znajduje się na wystawie na terenie SUW przy ul. Hallera 35, a drugi z informacją, że pochodzi z Działdowa został przekazany do Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy, jedynego w tej branży w Polsce. Ostatnia znacząca modernizacja zakończyła się w 1994r. Wybudowano nową stację ujęcia i uzdatniania wody. Przyjęta technologia uzdatniania wody w zakresie redukcji związków żelaza i manganu funkcjonuje do dzisiaj i nie ma potrzeby jej zmiany. Nie znaczy to, że nic nie robimy. Zarówno cała sieć wodociągowa, jak i urządzenia stacji uzdatniania wody oraz studnie są ciągle modernizowane i ulepszane. Mówienie o złym stanie technicznym wodociągów jest nieuzasadnione i krzywdzące. Mówiąc w uproszczeniu o tym, jak wyglądał wodociąg, szczególnie ten widziany gołym okiem, kilka lat temu i dzisiaj możemy powiedzieć, że jest różnica, a świadczą o tym chociażby posiadane zdjęcia. A najlepiej niech świadczy fakt, że stacja uzdatniania wody, gdzie projekt obiektu pochodzi z lat siedemdziesiątych spełniał normy jakości wody z poprzedniego stulecia i dzisiaj spełnia najnowsze normy Unii Europejskiej. Świadczy to o prowadzeniu ciągłych ulepszeń i modernizacji.

- Wodociągi sprawdzała niedawno także Najwyższa Izba Kontroli. Jak wypadł ten test?
Kontrola miała miejsce od 16 maja do 28 lipca 2017r. Prowadzona była przez dwóch inspektorów. Dotyczyła prowadzenia podstawowej działalności spółki, jaką jest zbiorowe zaopatrzenie w wodę w okresie trzech ostatnich lat. Bardzo dokładnie zostały sprawdzone wszelkie aspekty prowadzenia tej działalności. Jednym z obszarów kontroli było „zapewnienie wymaganej jakości wody”. Przytoczę dosłowny zapis z wystąpienia pokontrolnego, gdzie w punkcie 3.2 napisano „W latach 2015-2017 (I kwartał) przeprowadzono łącznie 89 badań wody wodociągowej, w tym 48 wykonanych na zlecenie PGKiM i 41 przez PPIS. We wszystkich przypadkach, sporządzone przez PPIS na podstawie tych sprawozdań, oceny jakości wody (łącznie 89) wskazywały jej przydatność do spożycia”. Bardzo dokładnie sprawdzono przyjęte procedury usuwania awarii na sieciach wodociągowych oraz sposoby prowadzenia prac naprawczych, stosowane materiały, zabezpieczenia i prowadzony monitoring urządzeń i obiektów, itp. Ogólnie działalność w zakresie utrzymania i eksploatacji sieci wodociągowych została oceniona pozytywnie. W historii istnienia przedsiębiorstwa komunalnego w Działdowie była to pierwsza tak poważna kontrola zewnętrzna. Nie ukrywam, że mimo wielu utrudnień w trakcie jej prowadzenia, ze względu na szczegółowe badanie tak wielu zagadnień, dzisiaj jesteśmy z niej bardzo zadowoleni.

- Skąd pochodzi woda, która dociera do mieszkańców Działdowa?
Woda, z której korzystają mieszkańcy Działdowa i kilku przyległych wsi, pochodzi z 8 ujęć podziemnych zlokalizowanych na terenie stacji uzdatniania wody i terenie miasta. Studnie o głębokości od ok. 45 metrów do 150 metrów umożliwiają czerpanie wód podziemnych z utworów czwartorzędowych. Otrzymane decyzją starosty działdowskiego w 2014r. pozwolenie wodnoprawne zabezpiecza zaopatrzenie miasta w wodę do 31.12.2035r. Otrzymane warunki pozwolenia zabezpieczają całkowite zapotrzebowanie w wodę z przyjętą rezerwą.

- Czy mógłby pan opisać cały proces – krok po kroku – w jaki sposób woda trafia do działdowian?
W skrócie wygląda to następująco. Pracujące naprzemiennie studnie ujmują wodę z czwartorzędowej warstwy wodonośnej. Woda ze studni tłoczona jest przez pompy głębinowe do stacji uzdatniania wyposażonej w cztery pospieszne filtry ciśnieniowe, tzw. odżelaziacze, w których poddawana jest procesowi redukcji związków żelaza i manganu. Z budynku stacji wodociągowej uzdatniona woda kierowana jest do dwukomorowego zbiornika wyrównawczego o łącznej pojemności 4 200 m³, a następnie tłoczona tak zwanymi pompami drugiego stopnia do miejskiej sieci wodociągowej. Tłoczona jest pod stałym ciśnieniem, które wynosi w ciągu dnia 4,5 bara. a w nocy jest obniżane do 4 barów. Zadaniem zbiornika wyrównawczego jest zapewnienie rezerwy przy nierównomiernych rozbiorach, rezerwy technologicznej dla potrzeb własnych oraz rezerwy asekuracyjnej na wypadek pożaru, awarii itp.

- Czy to prawda, że nasza kranówka ma bardzo dobre właściwości i nadaje się bezpośrednio do spożycia?
Tak jesteśmy oceniani. Po pierwsze nigdy nie stwierdzono, poza tym jednym niepotwierdzonym przypadkiem, aby woda nie spełniała wymagań mikrobiologicznych. Co do pozostałych parametrów, szczególnie fizykochemicznych, ich ilości są w dolnych granicach dopuszczalnych norm albo poniżej granicy oznaczalności. Badania obejmują wiele parametrów, w tym najważniejsze to zawartość: substancji promieniotwórczych, metali ciężkich, pestycydów, związków azotu, siarki, chloru i wapnia. Oznaczana jest, o którą często pytają mieszkańcy, twardość wody, Wynosi ona ok. 240 -260 mg CaCO3/l przy dopuszczalnej wartości 60 – 500 mg CaCO3/l. Na pewno nadaje się do bezpośredniego spożycia, ale jeśli komu nie odpowiadają jej walory smakowe, może z niej korzystać w inny sposób. Od czerwca 2017r. sprawozdania z wyników badań są dostępne na naszej stronie internetowej www.pgkim.com.pl . Każdy może dokonać indywidualnej oceny i wybrać sposób korzystania z naszej kranówki.

Tygodnik Działdowski

Szukasz skutecznej reklamy prasowej? Decydując się na reklamę w „Tygodniku Działdowskim" docierasz do mieszkańców powiatu działdowskiego, a także ościennych gmin.
ul. Długa 9 a, 06-500 Mława
23 654 38 32
redakcjad@tygodnik-dzialdowski.pl

Newsletter

Zapisz się i bądź na bieżąco!